NEPAL - TIBET, 30 DAAGSE REIS MET TWEE LOOPTOCHTEN EN VERLENGING
De afgelegen bergstaat Tibet ligt hoog achter het Himalayamassief. Van oudsher regeerde hier de Dalai Lama. De Chinezen maakten een einde aan deze teaokratie en vernielden tevens een groot aantal kloosters. Desondanks is er nog veel te zien van de boeddhistisch-lamaïstische kultuur. De grote tempels in Lhasa tarten elke beschrijving, evenals de tempelsteden op het Tibetaanse plateau. Ook in de kleding en in de sieraden van de mensen leven de tradities voort.

Bovenal is de natuur op deze hoogte (4000-5000 meter) spectaculair. Een tocht over het eenzame en woeste Tibetaanse plateau, de Mount Everest op de achtergrond, is een onvergetelijke ervaring.

30-DAAGSE PROGRAMMA
Dag 1: Amsterdam - Kathmandu
Dag 2-3: Kathmandu
Dag 4-7: Looptocht Kathmandu vallei
Dag 8: Kathmandu - Zhangmu
Dag 9: Zhangmu - Tinggri
Dag 10: Tinggri - Xigazê
Dag 11: Xigazê - Gyangzê
Dag 12: Gyangzê
Dag 13: Gyangzê - Lhasa
Dag 13-16: Lhasa
Dag 17: Ganden - Trektocht
Dag 19-21: Trektocht
Dag 22: Trektocht - Samyé
Dag 23: Lhasa
Dag 24: Lhasa - Kathmandu
Dag 25: Kathmandu
Dag 26-27: Raften
Dag 28: Pokhara
Dag 29-30: Trekking Pokhara
Dag 31: Pokhara
Dag 32: Pokhara - Kathmandu
Dag 33: Kathmandu
Dag 34-35: Kathmandu - Amsterdam
ROUTE KAARTJE
PROGRAMMA 1995 VAN DAG TOT DAG
Dag 1: Amsterdam / Kathmandu
Lijnvlucht met Bangladesh Airlines naar Kathmandu. De vertraging begint al op Schiphol met drie uur. Van de lunchvergoeding (32,5 gulden) kunnen we op Schiphol goed eten. We vliegen eerst in zes uur tijd naar Dubai. Na 1h15 gaat de vlucht naar New-Delhi, deze duurt 2h45. Op New Delhi wachten we een uur op de vlucht naar Dhakha, deze duurt twee uur. Drie uur later vliegen we in één uur tijd naar Kathmandu.

Dag 2-3: Kathmandu
Aankomst in Kathmandu om 14:30 uur plaatselijke tijd. Transfer naar hotel Norling. Daar zijn we wel aan toe na zo'n hip-hop vlucht met twaalf uur netto vliegtijd met Biman. Direct is er de herkenning van India in het straatbeeld van Kathmandu. Na wat opfrissen is er om 17:00 uur een briefing van de reisleider (Chris). Ter kennismaking gaan we met z'n allen pizza eten. Daarna gaat iedereen vroeg naar bed.

Niet iedereen heeft even goed geslapen op de doorzakbedden. Met onze groep vrienden (8 uit Irian Jaya) gaan we ontbijten. Alles kost hier geen drol. We gaan fietsen huren, dat is nog een hele onderneming. Hiermee gaan we naar de andere kant van de stad, naar Bodnath, de bekende witte tempel met de "allesziende" ogen. Men rijdt hier links, het verkeer is één grote chaos en fietsers zijn bonuspunten. Door naar Pushupatinah. Hoewel deze tempel alleen toegankelijk is voor Hindoes, kun je van de andere kant van de rivier de lijkverbrandingen zien. Ook veel Sadhu's (heilige mannen) gezien. Als we in de buurt van het paleis van de koning komen staat er een straten lange rij met mensen die allemaal even langs het paleis willen lopen (waarom ?). Ook 's avonds gaan we met z'n achten uit eten (Alice pizza). Vanavond moeten we alles inpakken voor de trektocht van morgen.

Dag 4-7: Looptocht Kathmandu-vallei
Sawadee: Als voorbereiding op de pittige looptocht over het Tibetaanse Plateau hebben we een driedaagse voettocht door de heuvels van de Kathmandu-vallei in het programma. Niet alleen een goede voorbereiding, maar bovenal een tocht door een schitterend gebied. Het landschap is zeer afwisselend en het dagelijks leven van de bergbewoners zal je verbazen. Tijdens deze dagen lopen we gemiddeld zo'n vijf uur per dag. Er wordt twee nachten gekampeerd en de maaltijden worden door onze koks bereid. Wees niet bang dat je te veel moet sjouwen, want er gaan dragers mee.

Dag 4: eerste loopdag
Met een "luxe" bus gaan we op weg naar de begin van de looptocht. Onderweg stoppen we in een klein plaatsje waar een ceremonie aan de gang is. Een op zijn rug in het water liggend Boedhabeeld wordt door tientallen bezoekers "gevoed" met melk en bloemen. Om half elf begint de steile klm bergopwaarts in de warmte. We lopen door een natuurpark, dus je moet entree betalen zelfs voor je foto- en videocamera. Na 500 meter hoogteverschil komen we bij een tempeltje (1245), waar we een prachtig uitzicht hebben. Hier maken de koks een uitgebreide warme maaltijd voor ons. 's Middags is het behoorlijk klauteren geblazen. We hebben vandaag minimaal 1000 meter hoogte overwonnen. Ook 's avonds weer een uitgebreide warme maaltijd van de koks. We slapen in tenten.

Dag 5: tweede loopdag
Vroeg op voor een goed ontbijt. We gaan direct weer stijgen tot we een prachtig uitzicht krijgen op de hoge witte pieken van de bergen. We dalen af door een mistig en mysterieus bos vol baardmossen. Het is net een bos van Tolkien. Ook nu weer een prima warme lunch, wat een luxe. Na een stuk klimmen komen we in een klein dorpje met winkeltjes. Tegen 15:00 uur op de kampplaats met prachtig uitzicht. Sinds vanmiddag loopt er ook een bruine hond met de groep mee, we noemen hem Momo (plaatselijk gerecht). 's Avonds weer een prima maaltijd.

Dag 6: derde loopdag
Onze mummie-slaapzakken blijken voor Nepal te warm, hierdoor slapen we slecht. Om 5:00 uur zonsopkomst kijken, dan ontbijten en weer op pad. Weer flink stijgen, mooie panorama's ook veel mist. Later zon en een flinke afdaling. Geluncht bij een dorpje met veel kinderen, die allemaal gek zijn op pennen en ballonnen. Mooie foto's gemaakt. In de middag begint het te regenen. Op de plaats van bestemming regent het zo hard dat het niet mogelijk is de tenten op te zetten. We overnachten in een paar zalen van een herberg. Het is proppen, maar ook de hond past er nog bij (die stinkt minder dan al die wandelsokken).

Dag 7: vierde loopdag
Prachtige zonsopkomst. We zitten op de top van een bergrug. Vliegtuigjes vliegen onder ons langs! We lopen naar Nagarkot, hier is het heel toeristisch met deftige toeristen. Na het afscheid van de dragers en koks begint de steile glibberige afdaling door een bos vol bloedzuigers. We komen uit tussen de weilanden waar mensen volop aan het dorsen zijn. De tocht eindigt in Bhaktapur (één van de koningssteden). We kopen wat souvenirs, terwijl het weer flink gaat regenen. Eind van de middag rijden we terug van Kathmandu.

Dag 8: Kathmandu - Zhangmu.
Om 4:45 uur om de bus van 6:00 uur naar Tibet te pakken. Rit door een prachtig groen berggebied met zeer smalle wegen, waar twee bussen elkaar amper kunnen passeren en een steil en diep ravijn wacht op elke chauffeur die zich vergist. Veel haarspeldbochten en gaten in de weg. Nog voor de bekende grensbrug moeten we onze bus verruilen voor een vrachtwagen. Bij de grens moeten we vervolgens uren wachten totdat het de douane schikt om ons door te laten (corrupte zooi). Door een landslide moeten in niemandsland de vrachtwagen weer verruilen voor een andere vrachtwagen en grote stukken weg te voet afleggen. Ondertussen blazen de Chinezen stukken rots op om de weg weer te herstellen. Wel lachen zo'n rit, eerst in een laadbak van een vrachtwagen en daarna in een gesloten laadcabine. Bij Zhangmu passeren we de grens, waar onze hele bagage wordt uitgeplozen en de verstopte foto's van de Dalai Lama in beslag worden genomen. Zelf de boeken die je bij je hebt worde aandachtig bekeken. We overnachten in het smerige Zhangmu in een vies staatshotel. Het eten is er wel goed, maar de keuken hebben we dan ook niet gezien. Het komt allemaal uit de wok en midden op tafel staat een grote draaischijf voor de schaaltjes. De bedden zijn ook schoon.

Dag 9: Zhangmu - Tinggri.
We zijn te vroeg voor het ontbijt buffet, dat heeft de gids slecht geregeld. Voor we vertrekken, in een zandwagen met kiepbak, laden we alle ingekochte spullen in o.a. 100 flessen water, blikken fruit, koekjes en zoutjes als snelle lunch. We rijden tot de eerst beste landslide, een lang stuk van de weg is totaal verdwenen. Tibetaanse dragers die graag wat willen verdienen helpen ons met de bagage. Er staat een kleine bus klaar waar we met bagage niet inpassen. De bagage gaat dus met een vrachtwagen. Inmiddels op 3000 meter gaan we met de bus hoger en hoger, het landschap wordt kaler en kaler. We lunchen bij een Tibetaans dorp waar mensen druk zijn met dorsen. De witte toppen komen in zicht, prachtig. Omdat we veel moeten drinken en sommigen diamox gebruiken (plaspillen die ook goed tegen de hoogte zijn) moeten we vaak stoppen. Komisch al die blote (vrouwen)billen achter de bus. Sommigen hebben flinke hoofdpijn en zijn misselijk, buiten wordt het steeds kouder. Op pas een groepsfoto gemaakt. Bij het hotel in Tingri blijkt de vrachtwagen met de bagage zoek te zijn.

Dag 10: Tingri - Xigaze.
Op weg naar Sakya. Op de Lalung Leh-pas (5214 meter) maken we weer foto's. We lunchen bij een kleine nederzetting (paar huizen/hutten). Van een groepslunch blijft genoeg over en daar zijn de bewoners maar wat blij mee. De temperatuur stijgt naar mate we dalen. Tegen het eind van de middag komen we aan in hotel Shigatse. Eindelijk weer eens een goed hotel met warm water. Onze bagage is weer terecht. De chauffeur van de vrachtwagen was vooruitlopend op zijn verdiensten de kroeg in gedoken, waardoor hij gisteren spoorloos was verdwenen. De gids verantwoordelijk hiervoor, heeft ondervonden hoe we in Nederland ons ongenoegen direct kunnen communiceren. Hier in Tibets tweede stad Xigaze, op 3900 meter hoogte ligt hier het Tashilhunpo-klooster, al eeuwenlang bewoond door panchen lama's. Eigenlijk is het klooster een stad op zich en een van de mooiste onder de geopende kloosters. Er zijn ook nomaden die voor een bezoek aan het klooster de tenten hebben opgezet. Stugge mensen, maar na het geven van een foto van de Dalai Lama zijn ze helemaal om. We zitten een tijd bij hun in de tent en aanschouwen de eenvoud en soberheid van hun leven. We gaan met 11 personen eten in een restaurant uit de LP. Geweldig gegeten, alleen de soep (een wasbak vol) kregen we als dessert (Chinese gewoonte?). Deze doneren we aan de "zwervers" die buiten al zitten te wachten.

Dag 11: Xigaze, via Shalu naar Gyangze.
Na het ontbijt eerst naar het Tashilhunpo-klooster. Hier staat de Maitreya, een bronzen met goud bedekte stoepa van 27 meter hoog en van een 11 meter hoge pagode bezaaid met kostbare kleurige edelstenen, de laatste rustplaats van de vierde panchen lama. Monniken houden zich hier bezig met de boekdrukkunst naast de dagelijkse offerandes en de gebeden 'Om Mani Padme Hum' (o gij juweel in de lotus). Veel biddende monniken en 100-den Boeddhabeeldjes.

's Middags gaan we naar Shalu. Vroeger was Shalu het centrum voor paranormale studies en het staat nog steeds bekend om de verhalen over 'uittredende en vliegende' monniken, die konden overwinteren in een dunne omslagdoek in donkere, vochtige grotten. Muurschilderingen vertellen ons over deze periode. Het is een klein klooster, wat in de middag (zoals gebruikelijk) niet actief is. Actief zijn wel de brutale kinderen die je letterlijk van je af moet meppen.

Aan het eind van de middag komen we aan in Gyangze (3800 meter) in het gelijknamige hotel. Het is de derde stad van Tibet. Ook weer een smerige en stoffige stad. Er geldt hier een avondklok om 20:30, dus om 18:00 uur gaan we vast eten. Restaurants zijn er niet. Via via vinden we een eetgelegenheid, maar super is het niet. We eten bij kaarslicht, want stroom is een luxe die je hier mondjesmaat krijgt.

Dag 12: Gyangze.
Gyangze, op 3800 meter hoogte, wordt gedomineerd door zowel een majestueus fort op een kale bergrots als door een enorme in Nepalese stijl gebouwde stoepa. Het is de grootste stoepa van Tibet en dateert uit 1427. Na het ontbijt gaan we naar het fort. Het is een hele klim, vooral op deze hoogte. Vanaf het fort heb je een prachtig uitzicht over de stad en de omgeving. Op het land zijn de mensen druk aan het werk. Daarna lopen we via de "hoofdstraat" naar de Kumbum (pagode van 100.000 beelden). Het klooster staat vol beelden en monniken zijn druk met bidden. Als we teruglopen naar het hotel valt op dat bij elk hus wel 1 of 2 koeien staan. Ook stikt het er van de honden, maar die hebben we vannacht al gehoord. Om 18:00 uur maar weer eten om op tijd voor de avondklok binnen te zijn. Nu vinden we wel het restaurantje uit de LP. Dit restaurant is super, één kok, één wok en heel veel grote vlammen. Heerlijk gegeten. De kok nodigde ons nog uit voor een ontbijt, maar morgen gaan we vroeg weg.

Dag 13: Gyangze - Lhasa.
Een onvergetelijke busrit naar Lhasa (250 km). Onderweg passeren we de Karo-La-pas die 5010 meter hoog is. Ook komen we langs de Komba La-pas (4800 meter), waar we een schitterend uitzicht hebben op het saffierblauwe (heilige) Yamrok Yamtso-meer, omringd door witte bergpieken. Heilig, dus geen boten en geen vissers!

Eind van de middag zijn we in Lhasa. De Chinezen hebben de stad al totaal verandert, oude wijken zijn platgegooid voor paradepleinen. Ook zijn er veel vastgeroeste backpakkers te vinden, die een beetje zweverig ronddolen door de straatjes, levend van "de studietoelage" van pa en ma. Het hotel staat helaas ver buiten het centrum. Ook 's avond gaan we weer met het groepje van 11 uit eten. Vroeg naar bed, want iedereen is bekaf van de reis.

Dag 14-16: Verblijf in Lhasa.
Verblijf in Lhasa. In Lhasa kan een ieder zijn eigen gang gaan, want er is in de direkte omgeving van Lhasa heel wat te beleven. De stad bestaat uit twee delen: een Chinees deel, zoals je ziet in Oost-China met brede boulevards, immense gebouwen en geplaveide straten, en een Tibetaans deel met smalle, kronkelige kiezelstraatjes en witte huizen die zijn aangetast door de felle zon en extreme kou. Hoewel de Chinezen met harde hand proberen de mystieke eenheid van dit land te verbreken, is dit nog niet gelukt. Nog steeds zijn er vele kloosters en paleizen die een bezoekje waard zijn. Eén hiervan is het Potala-paleis, daterend uit de zeventiende eeuw. Men deed er vijftig jaar over dit kolossale gebouw van dertien verdiepingen te bouwen. Het dak is verguld en kan van kilometers ver gezien worden. Dan is het net een sprookjespaleis. Tot 1959 leefden de dalai lama's 's winters in de hoogste verdiepingen van het Rode Paleis, waar tempels, altaren en inmiddels de tombes voor negen gebalsemde lama's gebouwd zijn. Deze tombes zijn bedekt met bladgoud, jade en edelstenen. In het Witte Paleis leefden de monniken. De Potala herbergt een belangrijke bibliotheek over politieke, economische, religieuze en culturele zaken van eeuwen her. Je vindt er vele fresco's, thanka's (heilig wandkleed) en religieuze relikwieën. Naast dit imposante bouwwerk heeft de stad een levendige markt: de Barkhor Bazaar, gelegen rondom de Jokhang-tempel (700 na Chr.). Je vindt hier de kleurrijke sieraden en andere typische Tibetaanse items. De Jokhang-tempel is een mengelmoes van Indiase, Chinese en Tibetaanse stijlen. Tijdens de culturele revolutie werd deze gebruikt als varkensslachthuis. Nu is de tempel gerestaureerd en vinden er weer erediensten plaats. Het heeft een gouden dak en herbergt eveneens een gouden Boeddha. Het plein voor de Jokhang vertoont duidelijk de hedendaagse invloed; er is een groot Barkhor-café verschenen waar je vanaf het terras een overzicht hebt op het moderne, Chinese plein. De brede Vriendschapsstraat telt steeds meer Chinese restaurantjes; het aanbod van films in de bioscoop, de disco in de danszaal en de Rambobar voor de Potala geven je een goede indruk van de veranderingen in Lhasa. Twee kilometer ten westen van de Potala ligt de dalai lama's zomerresidentie, de Norbu Lingka in Chinese stip gebouwd. Een korte fietstocht buiten Lhasa liggen de kloosters Drepung en Sera. Een van de weinige kloosters die zijn overgebleven van de 2700 die Tibet telde v66r de Chinese invasie en culturele revolutie.

Dag 14: Lhasa, Potala en Jokhang.
Slecht hotel, zonder warm water, zonder elektriciteit en zonder open restaurant. Pas na lang zeuren gaat het restaurant open. Ja, ze willen hier graag wat verdienen en zijn erg gastvrij. Na het ontbijt naar het Potala-paleis. Op het dak voeren Chinezen Tibetaanse dansen uit, voor een televisie opname. Van een naast het Potala gelegen heuvel en het aangrenzende meer nog foto's gemaakt. Via heel veel souvenirverkopers door naar de Jokhang-tempel. Bij een restaurant proberen we wat te eten, maar als er na een uur nog niets is gaan we weg. De Jokhang is erg indrukwekkend, veel pelgrims die allemaal posteren (herhaaldelijk languit op de vloer werpen en weer opstaan). Rond de tempel is ook de Barkhor bazaar waar van alles te koop is. We kopen hier echte Chinese fietsbellen. Van een plotselinge hagelbui kijkt niemand hier op. Eind van de middag pikt ons busje ons weer op, de gids heeft nog wat goed te maken. 's Avonds bespreken we de trekking die we gaan maken naar Samyé. Daarna gaan we met de groep uit eten in de Crazy Yak, waar ze Yak-burgers hebben (het eerste vlees wat we eten in Tibet). De bediening is waardeloos, maar de sfeer super. Er zijn nog een stel kinderen die voor ons zingen, leuk hoor.

Dag 15: Lhasa, Drepung-klooster.
Ondanks een beginnende kloostermoeheid gaan we naar het Drepung-klooster. We nemen een kijkje in keuken, waar een monnik ontdekken die met zijn foto in de LP staat. Hij nodigt ons uit voor een kopje (Yakboter) thee. Nu begrijpen we hoe ze op de naam Yak, gekomen zijn. Vreselijk ranzig dat spul. 's Middags wordt er les gegeven in één van de hoofdtempels van het complex, door een vervanger van de Dalai Lama. De man slaat urenlang een gemurmel uit dat met een microfoon en een versterker voor de Tibetanen blijkbaar begrijpbaar is. We zitten midden tussen een menigte van Tibetanen, en nu ervaren we wat het betekent dat Tibetanen zich maar drie keer wassen in hun leven (geboorte, huwelijk en sterven). Veerle ruilt haar horloge voor een bloedkoralen ketting. We lunchen bij de Crazy Yak. Ansichtkaarten zijn hier amper te krijgen als het postkantoor dicht is. Aan het begin van de avond gaan we naar de Jokhang tempel, waar een stille rondgang is. Daar komen we de anderen tegen van ons groepje van elf en gaan we eten in het Snowland Hotel.

Dag 16: Lhasa, Seraklooster.
Alweer een klooster vandaag. Voegt niet veel toe, Veerle blijft dan ook in het hotel. 's Middags Rugzakken ingepakt voor de trekking. Daarna nog even "de stad in". Op de bazaar enkele souvenirs gekocht. We kopen ook vuurwerk voor de verjaardag van iemand uit de groep. 's Avonds weer wezen eten in Snowland Hotel. Een aantal van de groep is zo ziek, dat ze twijfelen om mee te gaan op de trekking.

Dag 17: Begin looptocht Samyé.
Wederom geen warm water in het hotel. Dus we gebruiken (zoals inmiddels gebruikelijk is) de thermoskannen theewater als waswater. Vandaag kunnen we ons nog wassen, morgen zal er waarschijnlijk helemaal geen waswater zijn op de trekking. Na het ontbijt vertrekken we naar het Ganden-klooster. Er zijn veel pelgrims bij het klooster, ze dragen het mooiste kleren en hebben al een hele reis achter de rug. Het Point It boekje (plaatjes boekje), wat we ook gebruiken om eten te bestellen in de restaurants, is een groot succes. Nu zien de pelgrims ook dingen wat ze hier nog nooit hebben gezien zoals een caravan. Dingen die ze herkennen benoemen ze direct. Erg leuk ervaring.

Hierna begint de expeditie van vierenhalve dag, die ons over een eeuwenoud pelgrimspad voert. Iedereen besluit mee te gaan ondanks lang niet iedereen fit is. Twee grote groepen yaks staan klaar om de tenten, het voedsel, het keukengerei en bagage te dragen. Er gaan ook extra yaks mee om mensen te dragen. De groepen yaks moeten gescheiden blijven, anders maken ze direct ruzie. Om 14:00 uur beginnen we te lopen. De yaks hebben het al snel te warm en lopen het liefste door het ijskoude water. Eind van de middag zetten we de tenten op. We kunnen nog even op de meegenomen klapstoeltjes in de zon zitten. Zodra de zon weg is, wordt het echt koud. We eten rijst met groente.

Dag 18: 2de Loopdag naar Samyé.
Kwakkelende nacht gehad, het is toch wel erg koud, ondanks de slaapmatjes. Om 9:45 uur gaan we lopen. Het pad is bijzonder slecht en door de hoogte ben je erg snel buiten adem. Je moet erg goed opletten waar je loopt en komt daardoor niet toe aan het om je heen kijken, wat eigenlijk wel de bedoeling is. Veerle gaat op een yak zitten en dat bevalt prima. Het dier heeft een dikke vacht van lang dun haar. Ze kan nu volop rondkijken en genieten van de spectaculaire uitzichten over het kale, veelvuldig van kleur veranderende landschap. Als ze tussen de middag van yak moet wisselen, blijken de stieren geen mensen op hun rug te dulden. Als Veerle wil opstappen en één voet in de stijgbeugel heeft, gaat de yak er vandoor. Veerle glijd enkele meter achter de yak aan, maar de yakdrivers zijn er snel bij. Toch maar weer op een yak koe.

Op deze hoogte zijn sneeuwstormen geen uitzondering, gelukkig wel van korte en voorbijgaande aard. Eén van de groep is door de hoogte volledig doorgedraaid. Hij loop rondjes om zijn wandelstok en reageert niet meer op ons. Ze binden hem op een yak en hij wordt in sneltrein tempo naar de volgende kampplaats gebracht. De koude wind snijdt in het gezicht, terwijl we over het kale plateau lopen van graspol naar graspol. Tussen de pollen zijn door de grazende yaks in de jaren 20 cm. diepe geulen uitgesleten. Oppassen dat je daar niet in stapt en onderuit gaat. Iedere keer hoop je over de volgende heuvel het kamp te zien, maar blijkt telkens weer dat het waarschijnlijk achter de volgende heuvel is. Om 15:00 uur zijn we er eindelijk, iedereen is totaal op. De tenten waren gelukkig al opgezet, zodat je alleen je eigen spullen in orde hoeft te maken. Veel hebben hoofdpijn en zijn misselijk, de kou nodigt niet echt uit om veel te drinken, terwijl dat wel moet. We zitten nu op 4300 meter hoogte. Door de misselijkheid lokt het avondeten ook niet en dat is juist de energie die je voor morgen nodig hebt.

Dag 19: 3de Loopdag naar Samyé.
Veerle is ziek geweest vannacht. Zij is niet de enigste. Om 10:00 uur gaan we lopen. Het is direct een steile klim naar 5000 meter hoogte. Gelukkig wel stralend weer, zodat we wat warmte krijgen van de zon. Na de pas gaat het pas steil naar beneden. Naar mate we dalen zakt de misselijkheid. We komen nu in de Yarlongvallei. Op de kant waar regelmatig de zon schijnt groeien struiken in herfstkleuren (rood, oranje en geel). De yakdrivers lopen op kaplaarsjes zonder sokken en lopen fluitend berg op, berg af. Ze zijn het duidelijk gewend om hier te leven. 's Nacht slapen ze ook met z'n allen tegen elkaar in een kuil onder één kleed. Om 17:00 zijn we in het kamp waar we gaan overnachten.

Dag 20: 4de Loopdag naar Samyé.
We dalen verder en iedereen loopt weer. Gisteren was nog iemand van de groep lelijk gevallen, maar vandaag gaat het wel weer. Bij het oversteken van de riviertjes moet je goed opletten. De natte stenen zijn spiegelglad. Ook de reisleider gaat onderuit en verstuikt pols en duim. Gelukkig hebben we ook een fysiotherapeut bij ons voor de eerste hulp. Onderweg zien we prachtige ijspegels langs de riviertjes. 's Middags krijgen we soep als lunch en dat gaat er bij die kou best in. De in de reisgids genoemde nomaden en dorpjes zijn we nog niet tegengekomen. Het staat er altijd wel prachtig beschreven, maar de realiteit valt best tegen. Vooral de per individu wisselende invloed van de hoogte kun je je niet voorstellen vanuit je luie stoel in Nederland. Om 16:30 uur slaan we het kamp op langs de rivier die we de gehele dag al stroomafwaarts volgen. De bagage heeft op de ruggen van de yaks flink te lijden. De yaks lopen tussen de scherpe struiken door, waardoor alle flightbags intussen rijp zijn voor de vuilnisbak. Samen de tenten opgezet en wat gegeten. Elke dag rijst met groente begint al aardig te vervelen. We maken een kampvuur en dat valt niet mee op een kale vlakte zonder hout. Het vuur trekt bevolking aan die we eerder niet hadden gezien. Bij toerbeurt zingen we liedjes, ook de Tibetanen. Zelf het Limburgs volkslied komt voorbij. Gelukkig hebben we nog wat drank bij ons om lekker warm te blijven. We zitten inmiddels weer onder de 4000 meter.

Dag 21: 5de Loopdag naar Samyé.
Na de lunch om 13:30 uur komen we aan bij het Samyé-klooster. Niemand vindt het erg om er eindelijk te zijn. Er zijn prachtig uitgedoste pelgrims te zien. Oude vrouwtjes begroeten ons traditioneel door hun tong uit te steken. Het is even wennen, maar wel komisch. We zetten de tenten op bij de tempel en gaan de tempel bekijken. Wat we kunnen missen geven we aan de yakdrivers. Ook kopen we de belletjes van de riemen die de yaks om hun nek hebben. Het zijn oude belletjes van voor "de Chinese bevrijding". De laatste dagen trouwens geen Chinees gezien. De drivers komen inmiddels los en uiten hun nieuwsgierigheid door gewoon voor je tent te gaan zitten kijken wat je allemaal doet. Oude kleren zijn erg welkom. Ook het kaartspel vinden ze erg boeiend. Voor het slapen gaan versieren we met ballonnen de tent van de gene die morgen jarig is.

Dag 22: Samyé Zdtang.
Het is 's nacht niet zo koud meer. We hebben goed geslapen. Na het ontbijt verdelen we de fooi onder de yakdrivers en nemen afscheid van deze mannen. Voor koop een belletje van de yak waar ze veel op heeft gezeten "Tibertha". Het is een van de meest tamme yaks die je ook kunt aaien. Een yak is hier een kostbaar bezit (2500 yuan).

Per truck vervolgen we onze weg over ruw maar prachtig terrein naar de Yarlongrivier. Deze brede rivier steken we per bootje over in ongeveer een uur, tezamen met vele Tibetanen en alle bagage van de trekking. Onze bekende bus stond al klaar om ons terug naar een comfortabel hotel in Zdtang te brengen. De bagage gaat weer met een aparte vrachtwagen, maar deze keer komt hij wel op tijd aan in het hotel. Shit, als er na zo'n trekking dan weer geen warm water is om je te wassen. Eerst maar even de verjaardag vieren van de groepsgenoot (Huub). Hij heeft de chocoladetaart gekocht die ze in het Snowland Hotel in Lhasa maken, de buschauffeur heeft hem voor ons meegenomen. Het smaakt prima. Van het vuurwerk wat we op het terras afsteken kijkt niemand op, dat is hier heel normaal.

We lopen nog even naar het plaatselijke Changzhusiklooster en sommigen gaan nog naar het nonnenklooster. De klim naar het kleine Yongbulagongpaleis van de eerste koning, Nyatri Tsempo, kan ons gestolen worden. Op het terras van het hotel even thee gedronken nadat we ze hebben uitgelegd wat zwarte thee is (zonder melk en suiker). Martin gaat nog even naar de lokale kapper om de baard en het haar te laten knippen. Ook even langs de apotheek voor keeltabletten, waar we vervolgens met 10 verschillende pillen weer weggaan. Na een warme douche in het hotel (er is eindelijk warm water) gaan eten in restaurantje gespot door de groep. Heerlijk gegeten (geen rijst met groente).

Dag 23: Zdtang - Lhasa.
Per bus rijden we in ruim 3 uur terug naar Lhasa. Even lunchen bij Snowland, waar ze warme appeltaart hebben. Nog even langs de Jokhang, wat voor ons toch wel de mooiste tempel is. Tijd om de spullen te pakken voor de terugreis naar Kathmandu.

Dag 24: Lhasa - Kathmandu.
Gelukkig alles al gepakt, want om 5:00 uur moeten we op. Om 6:30 uur naar het vliegveld wat op 80 km. van Lhasa ligt. Om 8:00 uur zijn we er en dan begint het wachten. Er is nogal wat te doen omtrent een groep Japanners die om één of andere reden niet mee mogen. Hierdoor vertrekken we om 11:15 i.p.v. 10:00 uur. Het is prachtig helder weer zodat we een mooi uitzicht hebben over de Himalaya. De piloot roept ook keurig even omn als de Mount Everest te zien is. Onder het mom van slecht weer kunnen we niet in Kathmandu landen en keren terug naar Lhasa. Daar blijken de Japanners alsnog aan boord te komen. Opnieuw vertrekken we naar Kathmandu (14:00 uur) en krijgen we opnieuw het uitzicht over de Mount Everest te zien. Om 15:30 zijn we eindelijk in Kathmandu, waar helemaal geen slecht weer is geweest. We bespreken het programma voor de volgende week (verlenging van de reis). Hier gaan we weer eten bij Alice. Het is Diwali in Kathmandu en iedereen is in feeststemming. Alles is versiert en overal krijg je 10% korting.

Dag 25: Kathmandu.
Rustig verblijf in Kathmandu. Wat T-shirts laten maken en rustig ontbeten in een breakfast restaurant. Rond gelopen op Durban Square. I.v.m. Diwali is er een drukte en chaos van belang, want iedereen is vrij. Nog even rondgelopen om wat te shoppen. Alles ingepakt voor de tocht naar Pokhara. 's Avonds met de groep afscheidsdiner gegeten. We komen nog drie mensen tegen van de India (1992) reis tegen, zij gaan aan een China reis beginnen. De wereld is maar klein.

Dag 26: Raften Kathmandu - Pokhara, eerste dag.
Het door Sawadee aangeboden afscheidsdiner heeft bij velen voor maagklachten gezorgd. Dit zorgde voor de nodige uurtjes op het toilet. Om 7:00 uur vertrekken we met de "touristbus" richting Pokhara. Vreselijk slechte weg. Na 1,5 uur zijn we bij het beginpunt voor het raften. Wij zijn met zeven en er is ook nog een Engelse groep van acht. Na de instructies vertrekken we rond 11:00 uur op de Tisuli rivier. Rustig begonnen en om 12:00 al geluncht op een strandje. Om 14:00 uur gaan we verder en komen er direct een paar pittige "rapids". De boot gaat bijna om, één van de Engelsen slaat over boord. Onze boot zit vol met lekjes, maar hozen moet je tijdens het raften toch. Tegen 18:00 uur, het is al donker, komen we aan in ons tentenkamp. Er wordt voor ons gekookt en het is gezellig met de Engelsen, waaronder ook twee Australiërs.

Dag 27: Raften Kathmandu - Pokhara, tweede dag.
De tenten zijn van mindere kwaliteit, maar het is hier in Nepal niet koud. 's Morgens is het nog nevelig en koud, maar warme pancakes bij het ontbijt compenseren dat. Om 10:30 uur, als de zon volop schijnt, gaan we verder. Direct weer heftige "rapids". Na de lunch laat de stuurman de boot van de Engelsen omslaan. Omdat de stuurman dit meestal op zijn geweten heeft is er de nodig hilariteit. Ook Huub slaat een keer over boord. Vaak is zo iemand in één keer verdwenen, voordat je het merkt. Tegen 15:00 uur zijn we ons volgende kamp. We nemen afscheid van de Engelsen en besteden de rest van de dag aan relaxen.

Dag 28: Pokhara.
We vetrekken tegen 10:00 uur, na wederom een goed ontbijt. Er zijn nu ook verschillende ander boten van rafting organisaties en dat geeft wel een leuke sfeer. Er zaten weer pittige "rapids" bij. Van een boot die omging konden we net op tijd een meisje aan boord trekken voordat ze tussen de boot en de rotsen klem kwam te zitten. Ze blijkt ook van een Sawadee reis te zijn (Nepal). Op een strandje wachten we op haar boot, die haar helemaal kwijt is en zich zorgen maakt. Na nog een paar rapids zijn we bij het eindpunt, waar we lunchen.

Dan is het wachten op het busje dat ons naar Pokhara moet brengen. Zeven plaatsen in een bus reserveren in Nepal valt niet mee. De stuurman van één van de rafts moet er 20 kilometer voor rijden. Om 16:30 uur zitten we dan in een lokale bus. Een lokale bus dat is 4 uur zonder beenruimte hossen over een slechte weg, tussen de kippen, geiten en de constant in- en uitstappende mensen. Zo'n "touristbus" heeft toch wat meer comfort. Tegen 21:00 uur zijn we in Pokhara. De taxi staan al klaar voor het laatste stuk naar het hotel, dat is goed geregeld. Met de bedoeling de vertraging van de gehele dag terug te kunnen draaien rijden de taxi's naar het hotel. Helaas hadden we geen zwaailicht, maar snel ging het wel. Victoria Guesthouse is eenvoudig, maar schoon en ... er is warm water!

Dag 29: Looptocht Pokhara - Sarangkot
Pokhara is een toeristische plaats, maar het voordeel daarvan is, is dat je alles kunt krijgen en dat is wel heel relax, zo'n laatste week van de vakantie. Na het ontbijt, tegen 10:00 uur vertrekken we met zijn zevenen, een gids en een drager in twee taxi's naar het startpunt van de route. We lopen in krap drie uur naar boven naar ons Guesthouse. Onderweg bezoeken we een basisschool waar we pennen geven aan de leerkrachten en een donatie doen in de schoolpot. Vanaf het "schoolplein" heb je al direct een prachtig gezicht op de Annapurna. Om 14:00 uur zijn we er. Tijd voor een lunch in ons Guesthouse, waar we een zeer eenvoudige en goedkope kamer hebben. Sanitair bestaat uit een gemeenschappelijk hurktoilet beneden. We zitten nu in een klein dorp met een tiental huizen en alles straalt rust uit. Rösti is de specialiteit van het huis, werkelijk heerlijk! Van hier hebben we uitzicht over Phewa meer, de Seti rivier en het dorp Hyangza. Ook in het dorp is wel het een en ander te zien, een kleine weverij, een aantal naaisters, mensen aan het dorsen, etc.

Om 17:30 uur gaan we naar het uitzichtpunt om de zonsondergang boven de complete Annapurna te bewonderen. De Fishtail is één van de meest bekende bergen en dankt zijn naam aan zijn vorm. De zon kleurt werkelijk prachtig op deze berg. Na werkelijke een spectaculair uitzicht, gaan we terug naar het Guesthouse. Ook de pizza is heerlijk, altijd een wonder hoe iemand uit een keukentje van niets van amper drie pannetjes en één vuurtje de meest lekkere gerechten kan toveren. We gaan vroeg naar bed, want we willen vroeg in de ochtend weer naar het uitzichtpunt om ook de zonsopkomst te zien.

Dag 29: Looptocht Sarangkot - Pokhara
Om 5:15 uur op. Is dit vakantie ? Men zegt het. De zonsopkomst is fraai, maar haalt het niet bij de zonsondergang. Om 6:30 uur zijn we weer terug in het Guesthouse dat de toepasselijke naam Topview blijkt te hebben. Om 9:00 uur gaan we naar beneden richting Pokhara. Veel trappen, nu we in de richting van het Phewa meer naar beneden lopen. Onderweg passeren we huisjes en erfjes. De kinderen onderweg weten de snoepzak aan de rugzak van Huub moeiteloos te vinden. Terug in Pokhara beseffen we hoeveel restaurants en barretjes hier zitten, maar dat er eigenlijk zelf weinig te beleven is. De winkels verkopen alles, tot Calvé pindakaas aan toe. Om 13:00 uur zijn we bij ons hotel. Even lekker douchen. We hebben hier in Pokhara de was laten doen. Die koste 1,5 keer zoveel als de kamer boven in Sarangkot ! We gaan eens kijken of we de komende dagen fietsen kunnen huren om de omgeving te verkennen. 's Avonds eten we bij Rodee's met live dance & Music. Nou, nou wat een "feest".

Dag 31: Pokhara
Een bewolkte dag. De bergen en het meer zijn volledig aan het zicht onttrokken. We gaan eerst ontbijten en huren dan fietsen. We fietsen naar het Begnas meer, het op één na grootste meer bij Pokhara. Volgens de gids 13 kilometer, maar het lijkt veel verder. Slechte wegen en hier ben je echt een bonuspunt op de weg voor de grote vrachtwagens die je letterlijk de berm in snijden. Niet echt een prettige fietstocht. Eenmaal in het dorp naast het meer, moeten we te voet nog een half uur klimmen, maar het is dan ook wel een heel mooi meer. De terugweg valt tegen, want we merken nu dat de weg geleidelijk naar boven loopt. Om 15:00 uur zijn we terug in ons hotel. Eerst even lunchen bij Rodee's en daarna op de fiets naar de winkels. Even winkelen en lekkers kopen voor de terugreis naar Kathmandu. In de boekenzaak komen we een vriend tegen, Jos. Puur toeval, want de reisschema;s zouden elkaar niet kruisen en Jos gaat naar Bhutan. Jos heeft problemen met zijn camera en leent er één van ons. Gezellig samen eten, want Jos is net als de andere zeven, samen mee naar Irian Jaya geweest. We besluiten de dag na het betalen van de hotelrekening en het alvast kopen van buskaartjes voor morgen.

Dag 32: Pokhara - Kathmandu
Vroeg op, want om 6:30 uur staat de "Touristbus" er al. Ook deze bus schiet niet op, het duurt al vijf kwartier voordat we Pokhara uit zijn. Er gaat nog een groep Nederlanders mee. Daarna nog tanken, waarschijnlijk heeft hij nog pas genoeg geld, en dan op weg. Het eerste stuk van de weg is verschrikkelijk slecht en de chauffeur rijdt erg voorzichtig. Over weggedrag gesproken, mensen die elkaar niet voorlaten bij een wegversmalling, waardoor complete opstoppingen ontstaan. De bus stopt gelukkig ook af en toe voor een plas- en snackpauze. Het middenstuk van de route gaat aardig, hier is men ook druk bezig aan de weg. Het laatste stuk voor Kathmandu is weer bar en boos. De verkeerschaos in Kathmandu is ook weer top, dus we zijn er pas om 15:30 uur. Het is een stukje lopen naar hotel Norling. Voor de bagage nemen we een riksja, wel zo makkelijk. 's Avonds samen met Jos en anderen van onze groep weer gezellig wezen eten. Pizza, bij een Italiaanse eigenaresse.

Dag 32: Kathmandu
Rustdag. Wat winkelen en wat rondlopen, hier en daar een terrasje. Je merkt dat de reisaccu bijna leeg is en thuis weer eens flink opgeladen moet worden. De pizza van gisteren borrelt nog na in de darmen als we met de riksja naar de apentempel "Swayambunath" gaan. We moeten eerst nog een flink stuk lopen en dan wacht er een trap met 300 treden. Iets te veel voor de maag van Martin, waardoor ineens de gebedsvlaggen onder de pizza en olijven zitten. Boven gekomen wel een mooi uitzicht over Kathmandu. Met de taxi terug naar hotel en wat rond gelummeld, boek gelezen e.d. 's Avonds de spullen ingepakt, de terugreis kan beginnen!

Dag 34: Kathmandu - Dhakka.
Na het ontbijt is ons geld nog niet op. Nog maar een T-shirt gekocht. De reisleider van de Tibet reis (Chris) komt ons nog even uitzwaaien. Om 10:00 uur met de taxi voor de grote meute van de andere Sawadee reizen naar het vliegveld. Biman zou Biman niet zijn als er geen vertraging zou zijn. Het valt mee, slecht drie kwartier vertraging op een reis van vijf kwartier naar Dhakka. In Dhakka aangekomen horen we dat Biman niet langer op Schiphol mag landen. Waarschijnlijk een niet betaalde rekening. We moeten uitwijken, naar waarschijnlijk Brussel. Daar zijn de Limburgers niet rouwig om. Omdat we meer dan 8 uur moeten wachten krijgen we een hotel aangeboden. Met een busje worden we 10-20 verderop ondergebracht in een buitenwijk, waar de armoede schrijnend is. We blijven dus maar lekker binnen in het eenvoudige hotel.

Dag 34: Dhakka - Amsterdam.
Om 2:00 uur vertrekken we uit Dhakka naar Delhi. Van Delhi naar Dubai is drie uur vliegen. Van Dubai naar Brussel is het 6,5 uur vliegen en dan sta je in België. Denk je alles gehad te hebben ?! Er worden twee bussen geregeld die ons naar Schiphol gaan brengen. Tjonge wat een verschil met de reis Pokhara - Kathmandu. Een prachtige asfalt weg, een uiterst comfortabel geveerde bus en volop beenruimte, je valt zo in slaap. Om 14:00 uur zijn we er. Met de trein van 15:00 uur naar Apeldoorn, waar we om 16:00 uur worden opgehaald en thuis gebracht. We zijn weer thuis!

Copyright © 2007 Auteur: Martin Rodenburg met invulling van Sawadee Laatste wijziging: 8 januari 2007